Liquidity Pool, Total Value Lock, Liquidity Lock
Series defi với chủ đề Liquidity Pool.
Định nghĩa về Liquidity Pool, hiện tại có rất nhiều bài viết định nghĩa, công thức nhưng ở bài viết này mình sẽ đi sâu vào cách thức hoạt động như thế nào và kiến thức cơ bản để nhận biết 1 dự án thông qua đọc Liquidity Pool.
LIQUIDITY POOL VÀ LIQUIDITY PROVIDER.
Liquidity Pool là 1 khái niệm mới khi có sự xuất hiện của sàn dex và chính nhờ khái niệm này mới đưa Defi phát triển một cách to lớn như hiện nay. Nếu bạn nào đã trải qua sóng ICO năm 2016-2018 thì hẳn phải biết EtherDelta hoặc IDEX; đây là các sàn giao dịch phi tập trung kiểu cũ, thanh khoản hoạt động bằng cách chính User phải tự đặt lệnh, mỗi lệnh của user tương ứng với 1 order, nghĩa là nếu bạn muốn bán 50 token với giá 100$ thì bắt buộc phải có 1 người nào đặt mua ở 50 token ở giá 100$ và cứ mỗi lệnh order như vậy là 1 lần tốn phí. Ở thời điểm này giá ETH còn rất rẻ cũng như gas chưa cao như hiện nay nên việc thực hiện này dù tốn rất nhiều lệnh nhưng chi phí không quá cao. Nhưng việc này rất phức tạp và khó tiếp cận nên hầu như rất ít user tiếp cận được. Khi Uniswap ra mắt họ đưa ra 1 góc nhìn mới về Liquidity Pool, dù trước đó có 1 vài dự án đi trước nhưng Uniswap làm việc này tốt nhất. Thay vì chính những trader phải đặt lệnh để tạo thanh khoản, thì việc này sẽ do 1 nhóm người, 1 cá nhân nào đó đứng ra tạo lập thanh khoản (Liquidity Providers) cho chính token đó và họ được lợi ích là thu phí trên mỗi giao dịch, giao dịch càng nhiều người cung cấp thanh khoản càng được lợi. Và đặc biệt là khi càng cung cấp thanh khoản sớm, người cung cấp thanh khoản sẽ càng được lợi; ngoài lợi ích từ việc nhận phí giao dịch, họ nhận được lợi ích rất nhiều từ việc token tăng giá – Vì những người cung cấp thanh khoản đầu tiên là những người “được định giá” token là bao nhiêu, và giá khi họ cung cấp là giá THẤP NHẤT.
Tuy nhiên lợi nhuận đi kèm với rủi ro, nếu có sự không đồng thuận hoặc các dev cố tình scam các Liquidity Provider sẽ bị ảnh hưởng
LIQUIDITY HOẠT ĐỘNG NHƯ THẾ NÀO?
Để 1 Liquidity Pool như Uniswap hoạt động cần ít nhất 2 loại token khác nhau (Tạm gọi là Token A và Token B ) và 1 token mới được tạo ra đại diện cho giá trị của 2 loại token đó (LP token). LP token chỉ được tạo ra khi cung cấp 2 token A và B cùng 1 lúc và ngược lại, ta chỉ nhận lại được Token A và B khi ta hủy hoàn toàn LP token. 3 loại token trên liên kết với nhau thông qua 1 công thức đơn giản (Mình đã làm gọn lại) Số lượng token A (X) * Số lượng token B 
= (Số lượng token LP) (K) Khi chúng ta giao dịch token A và B với nhau, số K sẽ là không đổi. Chỉ có số lượng token A và B thay đổi trong pool, chính công thức này sẽ định giá token (A bằng bao nhiêu 
. Số lượng token LP chỉ thay đổi khi ta cung cấp ĐỒNG THỜI token A và B. Để hiểu thêm bằng cách trực quan hơn, các bạn có thể coi video livestream của mình và a Việt Dinh. CÁCH NHẬN BIẾT 1 DỰ ÁN THÔNG QUA LIQUIDITY LOCK VÀ TOTAL VALUE LOCK (TVL)?
Để tham gia được thị trường defi thì đây là một trong những cách cơ bản để chúng ta có thể check được 1 dự án tuy nhiên không nhiều người biết về khái niệm này. Như mình đã nói ở trên về Liquidity Token: “LP token chỉ được tạo ra khi cung cấp 2 token A và B cùng 1 lúc và ngược lại, ta chỉ nhận lại được Token A và B khi ta hủy hoàn toàn LP token”. Khi tạo lập ra token muốn được giao dịch; Liquidity Provider là người bỏ tiền ra để tạo ra Liquidity Pool đầu tiên. Họ cung cấp token A và 1 token có giá trị B (BNB, USDT, BUSD, …) để nhận được 1 số lượng token LP. Khi có nhiều giao dịch phát sinh, Số lượng token A trong Liquidity Pool sẽ giảm và số lượng token có giá trị B (BNB, USDT, BUSD, …) sẽ tăng lên, và nếu muốn scam hoặc “rug-pull”, họ sẽ thực hiện lệnh đổi token LP ngược lại để nhận Token A và B (Lúc này số lượng Token B đã tăng lên rất nhiều và nhận lại giá trị từ đó).
Vì vậy rất nhiều dự án, nhà đầu tư yêu cầu họ phải khóa số lượng Liquidity Pool. Có thể check được Liquidity Pool đã khóa chưa thông qua các công cụ: Team.Finance, DexTools, Poocoin Chart, DxSale, Unicrypt, …
Việc khóa này ngăn chặn việc Liquidity Provider đổi LP token lấy token có giá trị và scam. TOTAL VALUE LOCK LÀ GÌ?
Total Value Lock được định nghĩa là tổng giá trị của Pool được khóa hoặc được deposit vào 1 Liquidity Pool hoặc 1 dự án nào đó. Đây là 1 chỉ số rất dễ nhầm lẫn và làm nhiều người đánh giá quá cao 1 dự án. Ở bất kì thời điểm nào, TVL luôn được “hiển thị khống” ít nhất là gấp 2 lần giá trị thực tế, thậm chí 1 số dự án gấp 10 20 lần so với giá trị thực tế. Giả sử 1 pool mới được thành lập với Token A và 1000 USDT:-
TVL 1 = Giá trị Token A (Chưa có giá trị) + 1000 USDT (Có giá trị) = 1000 USD * 2
-
Tiếp tục 1 liquidity pool được tạo ra giữa Token A và Token B (Chưa có giá trị): TVL = Giá trị token A + Giá trị token B = Giá trị A * 2 = 1000 USD * 2
-
Sau 2 vòng, từ 1000 USDT ban đầu chúng ta có thể đẩy TVL lên 4000 USDT
Nên nhiều dự án lợi dụng phương thức này nhằm đẩy TVL lên thật cao để thu hút user.Sau bài viết này, toàn bộ câu hỏi, thắc mắc về Liquidity Pool, TVL, Liquidity Lock sẽ được giải đáp thêm trong 1 buổi live stream tiếp theo.